Zuster Jo
In Zwarte Kees komt de volgende bijna filmische scene voor:
Op 21 april 1944 stopt een ambulance bij de winkel van Heinen in de Grotestraat in Eibergen. Een verpleegster stapt uit en gaat naar binnen.
‘Ik kom een pakketje ophalen,’ zegt ze tegen Tine Heinen die achter de toonbank staat.
Tine weet van niets, vraagt haar even te wachten en haalt zuster Arnold erbij die contacten met het verzet heeft. Als zuster Arnold arriveert, is het al een beetje druk geworden in de Grotestraat en stapt ze bij de verpleegster in de ambulance om naar een rustiger plekje te rijden waar ze kunnen praten. Achter in de ambulance ligt een man met een gespalkt been. Zuster Arnold merkt op dat de chauffeuse voor een verpleegster nogal harige armen en grote handen heeft. Het is Hessel van der Zee uit Groningen in zijn vermomming als Zuster Jo.
Robert Sikkes schreef een boek over deze Zuster Jo en het verzet in Groningen. Wat blijkt? Hessel leefde bijna een jaar lang 24/7 als verpleegster en wist hiermee zijn verzetsactiviteiten voor de bezetter verborgen te houden. Helaas werd zijn hele groep na verraad opgerold door de SD in 1944 en veel leden, waaronder Hessel, overleefden de oorlog niet. De fraaie vormgeving en vele foto’s maken het boek Zuster Jo tot een niet te missen leeservaring. Hier te bestellen.
~
Bakens van verzet
Ina Brethouwer schreef een mooie dubbelbiografie over twee (bijna) vergeten bakens van het verzet in de Achterhoek. Zoals Clemens Driessen die zich moedig inzette voor het Rode Kruis Aalten, maar zeer onterecht in de vergetelheid raakte. Ina schetst beide levens in een ruime context met veel oog voor onderbelichte zaken, zoals de hulp aan gevangenen van het verschrikkelijke Kamp Rees net over de grens. En het boek geeft veel inzicht in de mysterieuze en tragische dood van dokter der Weduwen. Een aanbevolen leeservaring. Te koop bij het Nationaal Onderduikmuseum en Achterhoekse boeken.
~
Abraham Jessurun
Het videoverhaal Een kleine geschiedenis van een groot onrecht gaat over de tragische lotgevallen van de Joodse onderduiker Abraham Jessurun. Na de oorlog vertelde iedereen ten onrechte aan elkaar dat hij Zwarte Kees verraden had. Abraham zou zelfs zijn kinderen hebben aangegeven. In het videoverhaal vertelt zijn zoon Eddy hoe het werkelijk zat en wordt recht gedaan aan de nagedachtenis van Abraham Jessurun. Je vindt de video hier.
~
Boekpresentatie
Op 20 april 2024 presenteerde Paul Westmeijer de tweede herziene druk van zijn boek over de Achterhoekse verzetsstrijder Zwarte Kees. Een bijzondere datum, want precies 80 jaar geleden sneuvelde Kees Ruizendaal in een vuurgevecht met de bezetter. Onder grote belangstelling vertelde Paul in de Westerkerk in Aalten over de nieuwe verhalen die aan de tweede druk zijn toegevoegd. Daarna volgde in het Nationaal Onderduikmuseum een signeersessie. Alle opbrengsten van de verkoop gaan naar dit unieke museum, dus koop je het boek, dan steun je het werk van de vele vrijwilligers die zich inzetten om de verhalen uit de oorlog op te tekenen en door te vertellen. Veel dank aan Gerda Brethouwer en Marijke Verschoor-Boele. En aan Ben Lammers die er een prachtige uitgave van heeft gemaakt. Het boek is te koop in de museumwinkel en online via Achterhoekse boeken. Een registratie van de boekpresentatie is hier te zien.
~
Tweede druk
In 2021 verscheen de eerste druk van Zwarte Kees, Partizaan in de Achterhoek. Het boek was al snel uitverkocht, maar binnenkort is het weer te koop. Paul Westmeijer maakte een herziene versie met nieuwe verhalen die hij hoorde van lezers van de eerste druk. Het Nationaal Onderduikmuseum brengt deze tweede druk uit. Op 20 april 2024, 80 jaar na de dood van Zwarte Kees, presenteert Paul het boek in Aalten en reikt hij het eerste exemplaar uit aan voormalig onderduiker en verzetsman Eddy Jessurun. Na de presentatie toont Paul de mini-documentaire Een kleine geschiedenis van een groot onrecht die hij maakte over de tragische lotgevallen van de vader van Eddy.
Datum: 20 april 2024. Aanvang: 14.00 uur (inloop vanaf 13.30). Locatie: Westerkerk, Hogestraat 52, Aalten
.
~
Interview
In de nieuwe editie van het cultuurhistorische blad Oer worden Gerrit Kleisen en Paul Westmeijer geïnterviewd door Loek Kemming. Het artikel is hier te downloaden.
~
Lezing
Op zondagmiddag 10 juli 2022 geven Paul Westmeijer en Gerrit Kleisen een lezing over de bijzondere levens van, respectievelijk, hun opa en vader. Kees Ruizendaal (Zwarte Kees) en Gerrit Wiechert Kleisen (Gijs) waren wapenbroeders in het verzet in de Achterhoek. Heel verschillend van karakter vulden ze elkaar prima aan. En dat geldt ook voor hun nakomelingen. Sinds Gerrit en Paul elkaar ontmoetten (zie foto) in 2018 werken ze nauw samen bij het ontsluiten en levend houden van oorlogsverhalen. Meer informatie over de lezing vind je op de site van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers. Je kunt je hier ook aanmelden.
~
College tour
Het Nationaal Onderduikmuseum organiseert in samenwerking met cultuurcentrum De Koppelkerk een serie interviews. De opzet is College Tour-achtig aan de hand van beeldmateriaal en interactie met het publiek. Onlangs werd Paul Westmeijer in deze reeks door Gerda Brethouwer geïnterviewd over zijn boek. RTV Slingeland vat hier het anderhalf uur durende interview heel knap samen in slechts vier minuten. En hier is het interview in zijn geheel te bekijken.
~
Aalten Vooruit
~
Plaquette Doesburg
Op 15 oktober 2021 werd in Doesburg door Cees Ruizendaal (jongste zoon) en Carin Staman (kleindochter) een plaquette onthuld aan de muur van het binnenplaatsje waar Zwarte Kees vermoord werd door de Sicherheitsdienst. Nabestaanden van Philippus Gastelaars en Gerrit Kleisen onthulden twee plaquettes ter nagedachtenis aan respectievelijk de drogist die de verzetslieden een schuilplek bood en de verzetscollega van Zwarte Kees. De burgemeester van Doesburg, Loes van der Meijs, leidde de plechtigheid in. Hier is een videoverslag te bekijken.
~
Hooiberg
Tijdens de oorlog zijn er om veiligheidsredenen weinig foto’s gemaakt van onderduikadressen. Een paar jaar geleden dook bovenstaande foto op. Dit is de hooiberg op boerderij Bosman in Barlo waarin menigeen een veilig verborgen schuilplek vond in de oorlog, zoals de Engelse vlieger Stan Hanson, die zijn onderduikervaringen optekende in het boek Sprong in het duister. Tot aan de bevrijding bracht hij hier met zijn collega Cheeseman, lange, saaie en vaak angstige dagen door.
~
Kop d’r veur
Het tweede boek van Gerrit Kleisen is uit! Het gaat over het leven van Jaap Allersma die met Zwarte Kees samenwerkte in de knokploeg van Aalten. Gerrit is sinds zijn onderzoek naar het verzetsleven van zijn vader blijven zoeken naar verhalen en bronmateriaal. Kop d’r veur bevat daarom veel nieuwe feiten, zoals achtergronden bij tot dusver wat meer onderbelichte verzetsmensen, zoals Arie Looij. Gerrit vond zelfs een foto van Arie voor ‘de keet’ die diende als schuilplaats (zie bladzijde 90 in Zwarte Kees). Uiteraard komt ook de samenwerking met het Groningse verzet ruim aan de orde.
Gerrit schreef een goed gedocumenteerd boek met het enthousiasme voor detail en ondersteunend beeldmateriaal dat we kennen van zijn eerste boek Verzet, Verraad, Vrijheid. In dit artikel een interview met de schrijver en informatie over waar het boek te koop of te bestellen is.
~
Kassakoopje
Zwarte Kees, partizaan in de Achterhoek, ligt bij boekhandel Messink & Prinsen op een strategische plek. Klaar voor een impulsaankoop bij de kassa.
~
Duitse belangstelling
Ook over de grens is er belangstelling voor de geschiedenis van het verzet in de Achterhoek.
~
Bernard Leezer
Op gepaste afstand mocht Paul Westmeijer zijn boek Zwarte Kees uitreiken aan de burgemeester van Aalten, Anton Stapelkamp én aan Bernard Leezer. Bernard werd als jonge Joodse onderduiker in veiligheid gebracht door Kees Ruizendaal. Na de oorlog zette Bernard zich onvermoeibaar in voor de nagedachtenis aan verzetsmensen en zorgde hij voor een herdenkingssteen op de markt van Aalten. Het was een ingetogen en emotionele plechtigheid in het zo bijzondere Nationale Onderduikmuseum. Hopen dat het snel weer open gaat.
~
Roode Tooren Doesburg
Een stapeltje boeken afgeleverd bij Rinus Rabeling van de Roode Tooren in Doesburg. Hopelijk gaat dit bijzondere streekmuseum snel weer open. De collectie bevat onder andere een maquette van de schipbrug die voorkomt in het boek over Zwarte Kees.
~
Te koop in de boekhandel
Het boek Zwarte Kees is verkrijgbaar bij de volgende boekhandels en musea:
Boekhandel Rutgers
Spoorstraat 10
7051 CJ Varsseveld
Boekhandel Gellekink
J.W. Hagemanstraat 16
7151 AG Eibergen
Boekhandel Messink & Prinsen
Landstraat 39
7121 CP Aalten
Nationaal Onderduikmuseum
Markt 12-16
7121 CS Aalten
Streekmuseum De Roode Tooren
Roggestraat 9-11-13
6981 BJ Doesburg
~
Stamtafel
Op zondag 25 april 2021 organiseert Bibliotheek Forum Zoetermeer een online Stamtafel met auteur Gerrit Kleisen. Gerrit is de zoon van een verzetsmaat van Zwarte Kees en schreef twee jaar geleden het boek Verzet, Verraad, Vrijheid over zijn vader Gerrit Wiechert Kleisen. Via bovenstaande link zijn gratis kaarten te bestellen voor dit evenement.
~
Te koop
De verkoop is begonnen!
~
Afgeleverd
Helemaal uit Krakau arriveert voor 160 kilo aan exemplaren.
~
Hendrik Wiggers
Op 30 maart a.s. verschijnt het boek Dale39 over de familie Wiggers uit Aalten. Kees Ruizendaal schuilde vaak op de boerderij van Hendrik Wiggers. Zijn kleinzoon en auteur van het boek, Jan Wikkerink, gaf een rondleiding op de boerderij en liet ‘het hol’ zien waar Kees sliep, soms samen met andere verzetsmensen. Het is een soort kruipruimte op de zolder. In de oorlog kon het bij razzia’s afgesloten worden met een luik en een kleed erover.
~
Klaar!
De meest gebruikte boekenplank van het afgelopen jaar komt tot rust.
